DA LI ĆE SVAKI MUSLIMAN UĆI U DŽENNET PA MAKAR BIO MUNAFIK, OSTAVLJAČ NAMAZA ILI PAK MUŠRIK?

PITANJE:

Da li će svi muslimani ući u Džennet, pa čak i oni koji su bili od munafika (pretvarali se), ostavljača namaza, od mušrika (činili djela Širka), nakon što provedu određeno vrijeme (odsluže kaznu) u Džehennemu?

ODGOVOR:

Hvala Allahu, azze ve dželle, koji je kazao: “Onima koji ne budu vjerovali biće odijela od vatre skrojena, a ključala voda biće na glave njihove ljevana, od nje će se istopiti ono što je u trbusima njihovim i koža, a gvozdenim maljevima biće mlaćeni, kad god pokušaju da zbog teškog jada iz nje izađu biće u nju vraćeni: – Iskusite patnju u užasnoj vatri!” (Prijevod značenja sura El-Hadždž, ajet broj 19-22).

Neka je salavat i selam na Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, od koga se prenosi da je rekao: “Tog dana će Džehennem biti dovučen, na njemu je sedamdeset hiljada uzdi, na svakoj uzdi je sedamdeset hiljada meleka koji je vuku.” (Hadis bilježi imam Muslim).

Neka je mir i spas na porodicu Allaova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, na ashabe, tabine i sve one koji ih slijede do Sudnjeg dana.

Na samom početku neophodno je da znamo, da je osnova u poglavlju o ulasku u Džennet i poglavlju o stalnom prebivalištu u Džehennemu – stvar koja je jasna, kratka, sadržana i obuhvaćena u jednom hadisu Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kojeg bilježi imam Muslim u svome Sahihu (135) od Džabira, radijjallahu anhu, u kome stoji da je kazao: “Jedne prilike došao je do Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, čovjek te ga upitao: O Allahov Poslaniče, koje su to dvije zagarantovane (obavezne) stvari?

Na to Allahov Poslanik, sallalahu alejhi ve sellem, reče: “Ko susretne (umre) Allaha ne čineći Mu Širk, ući će u Džennet, a ko Ga susretne čineći mu Širk, ući će u Vatru.”

Rekao je imam Nevevi, rahmetullahi alejhi: “Riječi: Koje su to dvije zagarantovne stvari tj. koja je to stvar koja obvezuje (garantuje) Džennet i koja je to stvar koja obvezuje (garantuje) Vatru.”

Dakle, ovaj hadis je pojasnio da stvar koja garantuje (obvezuje) Džennet jeste čovjekova smrt (susret sa Allahom) na Tewhidu, dok na drugu stranu stvar koja čovjeka baca vječno u Vatru jeste smrt na Širku (pripisujući i pridružujući ortaka Allahu, azze ve dželle).

Ovo je stvar po kojoj nema razilaska niti smije biti, a također ova plemenita vjera prepuna je dokaza koji su mutevatir da stvar biva kako je prethodno pojašnjenja, odnosno da čovjek ukoliko umre kao muwehid biva od dženetelija, dok svaki onaj ko umre na Širku (velikom Širku) biva od džehenhemlija koji će vječno boraviti u njemu.

Rekao je Allah, azze ve dželle: “Allah neće oprostiti da Mu se neko drugi smatra ravnim, a oprostiće manje grijehove od toga kome On hoće. A onaj ko drugog Allahu smatra ravnim čini izmišljajuću laž i grijeh veliki.” (Prijevod značenja sura An-Nisa, ajet broj 48).

Također, Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pojasnio je u hadisu o Šefatu (zauzimanju), stanje griješnika u Džehennemu i da iz vatre neće izaći osim onaj ko je umro na Tewhidu, koji je imao svjedočenje na jeziku i u svome srcu makar trun iman koji je popraćen djelima: “Iz vatre će izaći onaj ko kaže LA ILAHE ILLAHA a u srcu bude imao imana koliko je jedno zrno pšenice, potom će iz vatre izaći onaj ko kaže LA ILAHE ILLAHA a u srcu bude imao imana koliko je zrno ječma, a potom će iz vatre izaći onaj ko kaže LA ILAHE ILLAHA a u srcu bude imao imana koliko je jedna trunčica (najmanji vid imana). (Hadis bilježi imam Buhari 6861, i imam Muslim 285).

Te shodno ovome možemo da znamo stanja određenih ljudi koji su obuhvaćeni pitanjem:

Onaj ko zapadne u Širk El-Ekber (veliki Širk) sve jedno da li bio u osnovi mušrik poput Jevreja, Kršćana, Buda… ili pak bio musliman a potom se odmetnuo od vjere (učinio Riddet) upavši u veliki Širk – takvom ne koristi njegovo pripisivanje islamu i muslimanima, a niti mu koriste dobra djela koja je prethodno počinio kada upadne u veliki Širk i umre na tome ne učinivši Tewbu (pokajanje).

Rekao je Uzvišeni: “A tebi, i onima prije tebe objavljeno je: “Ako budeš druge Allahu ravnim smatrao, tvoja djela će, sigurno, propasti, a ti ćeš izgubljen biti.” “Nego, Allahu se jedino klanjaj i budi zahvalan!” (Prijevod značenja sura Az-Zumer, ajet broj 65-66).

Ostavljač namaza u potpunosti koji ne klanja ništa od namaza, pa i onaj koji ostavlja većinu namaza je istog propisa kao i prethodni, odnosno da je on tim svojim činom pokvario sva svoja djela shodno riječima Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem: “Zaista, između čovjeka, širka i kufra (nevjerstva) je ostavljanje namaza.” (Hadis bilježi imam Muslim (1/88), broj 82, Knjiga o imanu, poglavlje: Nazivanje kafirom onog ko ostavi namaz).

DA LI JE OSOBA KOJA KLANJA SAMO DŽUMU NAMAZ KAFIR?

Islamski učenjaci imaju podijeljeno mišljenje kada je u pitanju broj (količina) namaza ukoliko ih čovjek ostavi on time ustvari biva Kafir (nevjernik), pa je većina islamski učenjaka kazala ukoliko osoba ostavi jedan ili pak dva obavezna (farz) namaza on time biva kafir (nevjernik) koji je napustio ovu plemenitu vjeru. Također, postoji drugi stav po dotičnom pitanju, odnosno druga skupina učenjaka smatra da čovjek ne biva kafirom osim ako ostavi sve namaze.

Prvi stav (osoba koja ostavi jedan ili dva farz namaza biva kafir) prenosi i bilježi Ishak Ibn Rahaveje od ashaba i tabina, radijjallahu anhum.

Rekao je imam Muhammed Ibn Nasr El-Mervezi, rahmetullahi alejhi: “Čuo sam Ishaka kako kaže: Vjerodostojne predaje od Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, ukazuju da je osoba koja ostavi namaz Kafir (nevjernik), a to je stav učenjaka do čijeg se mišljenja držalo još od vremena Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, pa sve do današnjeg dana, odnosno osoba koja ostavi namaz bez opravdanog šerijatskog razloga tako da propisano vrijeme dotičnog namaza prođe time dotična osoba biva Kafir.

A pod riječima “tako da propisano vrijeme dotičnog namaza prođe” misli se da recimo odgodi Podne namaz do zalaska Sunca ili pak Akšam namaz do Pojave zore (izlaska Sunca). Ovo sve iz razloga zato što je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, namaz prilikom putovanja ili opravdanog šerijatskog razloga klanjao u drugom vremenu spojivši dva namaza (kao recimo što je činio na Arefatu i Muzdelifi), i učinivši vrijeme dva namaza ustvari jedno vrijeme i osobi je dat izbor da klanja namaz u jednom od dva vremena koja su ovom olakšicom ustvari postalo jedno vrijeme, kao što je primjer žene koja nakon što joj prođe hajz u vremen Ikindije namaza biva dužna da klanja i Podne namaza, ili pak ukoliko bi joj hajz prestao u noćnim satima biva dužna da klanja Akšam i Jaciju baš kao osoba koja ima olakšicu spajanja namaza tokom puta ili opravdanog šerijatskog razloga.” (Pogledati Ta’zimu kadru Es-Sala 2/929).

Također prenio je predaju Muhammed Ibn Nasr od imama Ahmeda, rahmetullahi alejhi, u kome je kazao: “Niko ne postaje kafir zbog nekog grijeha osim osobe koja namjerno ostavi namaz tako da dođe vrijeme drugog namaz (uđe u drugo vrijeme predviđeno za drugi namaz), ukoliko tako učini on se tri puta poziva na tevbu (pokajanje).”

A također, prenio je od Ibn Mubareka, rahmetullahi alejhi, da je kazao: “Ko ostavi namjerno namaz tako da uđe u drugo vrijeme predviđeno za drugi namaz bez opravdanog razloga (šerijatski opravdanog razloga) on biva Kafir.” (Pogledati Ta’zimu kadru Es-Sala 2/927).

Rekao je Ibn Hazm, rahmetullahi alejhi: “Preneseno nam je od Omera Ibn Hattaba, Muaz Ibn Džebela, Ibn Mes’uda, i druge skupine ashaba, radijjallahu anhum, kao i od Ibn Mubareka, Ahmed Ibn Hanbela, Ishaka Ibn Rahaveja, rahmetullahi alejhim, kao i od sedamnaest drugih ashaba, radijjallahu anhum, da osoba koja ostavi namaz namjerno i svjesno tako da prođe njegovo predviđeno vrijeme, ta osba biva nevjernik i otpadnik od vjere (ar. Kafiru El-Murted). Ovo također zastupaju Abdullah Ibn El-Madžišun (savremenik imama Malika) i Abdulmelik Ibn Habib El-Endelusi kao i drugih.” (Pogledati Fasl fi Milel vel Ehva ve En-Nihel 3/128).

Također, rekao je Ibn Hazm, rahmetullahi alejhi: “Prenosi se od Omera Ibn Hattaba, Muaza Ibn Džebela, Ebu Hurejre, Abduramhana Ibn Avfa, kao i od drugih ashaba, radijjallahu anhum, da osoba koja namjerno ostavi jedan obavezni (farz) namaz tako da prođe njegovo predviđeno vrijeme biva nevjernik – otpadnik od vjere.” (Pogledati El-Muhala 2/15).

Istim, već prethodno spomenutim stavom odgovorili su i učenjaci Kolegija za islamske decizije (fetve) u Saudijskoj Arabiji (ar. Ledžnetu Ed-Daime Fi Es-Su’udije) na čelu sa bivšim muftijom Abdulazizom Ibn Bazom, rahmetullahi alejhi. (Pogledati fetvu pod brojem 6/40,50).

Također, određeni učenjaci koji zastupaj dotični mezheb dokazivali su hadisom Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem: “Ko ostavi Ikindiju namaz njegova djela su upropaštena (uništena).” (Hadis bilježi imam Buhari pod brojem 528), da je osoba koja ostavi jedan namaz namjrno tako da prođe njegovo vrijeme, ustvari Kafir jer značenje hadisa i riječi Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem; “…njegova djela su upropaštena (uništena)” a uništenje djela i njihova propast ne biva osim ako čovjek učini kufr (nevjerstvo).

Kada je u pitanju drugo mišljenje po pitanju ostavljanja namaza, odnosno da osoba ne biva kafirom sve dok ne ostavi sve (općenito) namaze, na ovome stavu su Šejhu-l-Islam Ibn Tejmijje, rahmetullahi alejhi, s tim da je on dodao: Osoba koja ostavi namaz i bude pozvana od strane vladara (ar. Hakima) da se pokaje i počne obavljati namaz a ona to odbije time biva kafir (nevjernik). Također, on je smatrao da osoba koja ostavlja namaz a ponekada klanja, ukoliko svojim srcem odluči da ostavi potpuno namaz ona svojom unutrašnošću postaje kafir (nevjernik), odnosno postaje nevjernik onim što je između njega i Allaha, azze ve dželle. (Pogledati Medžmu’u Fetava 22/49, 7/615, i Šerh El-Umde 2/94).

Na ovom stavu je i šejh El-Usjemin, rahmetullahi alejhi, shodno riječima: “Šerijatski dokazi ukazuju da osoba ne postaje nevjernik osim ako ostavi namaz zastalno, tj. ukoliko bi ostavio Podne, Ikindiju, Akšam, Jaciju i Sabah – za takvu osobu kažemo da je kafir (nevjernik), no ako bi pak ostavio jedan ili dva namaza od ovih propisani on time ne bih postao kafir (nevjernik), jer za takvu osobu u jezičkom smislu ne bih mogli kazati da je ostavila namaz potpuno, a Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, je rekao: “Između čovjeka i između Širka ili Kufra je ostavljanje namaza.”

A nije Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ostavljanje jednog namaza, tj. određenog specifičnog namaza (ar. Salatun nego je kazao Ar. Es-Salatu). (Pogledati šerh El-Mumtija 2/26).

Rekao je šejh El-Munedžid, hafizehullahu: “Nisam naišao na pisani govor Šejh El-Usejmina, rahmetullahi alejhi, koji govori čovjeku koji klanja samo Džumu namaz tj. kakav je njegov propis, no mi smo ga usmenim putem pitali te nam je kazao u nekoliko navrata da je ta osoba Kafir (nevjernik), jer je namaz Džuma samo jedan namaz od trideset i pet namaza tokom sedmice, i za takavu osobu ne može se reći da nije ostavila namaz (čak i u jezičkom smislu) jer klanja od trideset pet namaza samo jedan.”

OSOBA KOJA KLANJA SAMO PONEKADA DA LI SE SMATRA NEJVERNIKOM?

Islamski učenjaci imaju podijeljeno mišljenje kada je u pitanju broj (količina) namaza ukoliko ih čovjek ostavi on time ustvari biva Kafir (nevjernik), i po ovom pitanju imamo dav stava učenjaka:

PRVI STAV: Većina islamski učenjaka kazala je ukoliko osoba ostavi jedan ili pak dva obavezna (farz) namaza ona time biva kafir (nevjernik) koji je napustio ovu plemenitu vjeru.

DRUGI STAV: Druga skupina učenjaka smatra da čovjek ne biva Kafirom (nevjernik) osim ako ostavi sve namaze.

Prvi stav (osoba koja ostavi jedan ili dva farz namaza biva kafir) prenosi i bilježi Ishak Ibn Rahaveje od ashaba i tabina, radijjallahu anhum.

Rekao je imam Muhammed Ibn Nasr El-Mervezi, rahmetullahi alejhi: “Čuo sam Ishaka kako kaže: Vjerodostojne predaje od Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, ukazuju da je osoba koja ostavi namaz Kafir (nevjernik), a to je stav učenjaka do čijeg se mišljenja držalo još od vremena Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, pa sve do današnjeg dana, odnosno osoba koja ostavi namaz bez opravdanog šerijatskog razloga tako da propisano vrijeme dotičnog namaza prođe time dotična osoba biva Kafir.

A pod riječima “tako da propisano vrijeme dotičnog namaza prođe” misli se da recimo odgodi Podne namaz do zalaska Sunca ili pak Akšam namaz do Pojave zore (izlaska Sunca). Ovo sve iz razloga zato što je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, namaz prilikom putovanja ili opravdanog šerijatskog razloga klanjao u drugom vremenu spojivši dva namaza (kao recimo što je činio na Arefatu i Muzdelifi), i učinivši vrijeme dva namaza ustvari jedno vrijeme i osobi je dat izbor da klanja namaz u jednom od dva vremena koja su ovom olakšicom ustvari postalo jedno vrijeme, kao što je primjer žene koja nakon što joj prođe hajz u vremen Ikindije namaza biva dužna da klanja i Podne namaza, ili pak ukoliko bi joj hajz prestao u noćnim satima biva dužna da klanja Akšam i Jaciju baš kao osoba koja ima olakšicu spajanja namaza tokom puta ili opravdanog šerijatskog razloga.” (Pogledati Ta’zimu kadru Es-Sala 2/929).

Također, prenio je predaju Muhammed Ibn Nasr od imama Ahmeda, rahmetullahi alejhi, u kome je kazao: “Niko ne postaje kafir zbog nekog grijeha osim osobe koja namjerno ostavi namaz tako da dođe vrijeme drugog namaz (uđe u drugo vrijeme predviđeno za drugi namaz), ukoliko tako učini on se tri puta poziva na tevbu (pokajanje).”

A također, prenio je predaju od Ibn Mubareka, rahmetullahi alejhi, da je kazao: “Ko ostavi namjerno namaz tako da uđe u drugo vrijeme predviđeno za drugi namaz bez opravdanog razloga (šerijatski opravdanog razloga) on biva Kafir.” (Pogledati Ta’zimu kadru Es-Sala 2/927).

Rekao je Ibn Hazm, rahmetullahi alejhi: “Preneseno nam je od Omera Ibn Hattaba, Muaz Ibn Džebela, Ibn Mes’uda, i druge skupine ashaba, radijjallahu anhum, kao i od Ibn Mubareka, Ahmed Ibn Hanbela, Ishaka Ibn Rahaveja, rahmetullahi alejhim, kao i od sedamnaest drugih ashaba, radijjallahu anhum, da osoba koja ostavi namaz namjerno i svjesno tako da prođe njegovo predviđeno vrijeme, ta osba biva nevjernik i otpadnik od vjere (ar. Kafiru El-Murted). Ovo također zastupaju Abdullah Ibn El-Madžišun (savremenik imama Malika) i Abdulmelik Ibn Habib El-Endelusi kao i drugih.” (Pogledati Fasl fi Milel vel Ehva ve En-Nihel 3/128).

Također, rekao je Ibn Hazm, rahmetullahi alejhi: “Prenosi se od Omera Ibn Hattaba, Muaza Ibn Džebela, Ebu Hurejre, Abduramhana Ibn Avfa, kao i od drugih ashaba, radijjallahu anhum, da osoba koja namjerno ostavi jedan obavezni (farz) namaz tako da prođe njegovo predviđeno vrijeme biva nevjernik – otpadnik od vjere.” (Pogledati El-Muhala 2/15).

Istim, već prethodno spomenutim stavom odgovorili su i učenjaci Kolegija za islamske decizije (fetve) u Saudijskoj Arabiji (ar. Ledžnetu Ed-Daime Fi Es-Su’udije) na čelu sa bivšim muftijom Abdulazizom Ibn Bazom, rahmetullahi alejhi. (Pogledati fetvu pod brojem 6/40,50).

Također, određeni učenjaci koji zastupaj dotični mezheb dokazivali su hadisom Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem: “Ko ostavi Ikindiju namaz njegova djela su upropaštena (uništena).” (Hadis bilježi imam Buhari pod brojem 528), da je osoba koja ostavi jedan namaz namjrno tako da prođe njegovo vrijeme, ustvari Kafir jer značenje hadisa i riječi Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem; “…njegova djela su upropaštena (uništena)” a uništenje djela i njihova propast ne biva osim ako čovjek učini kufr (nevjerstvo).

Kada je u pitanju drugo mišljenje po pitanju ostavljanja namaza, odnosno da osoba ne biva kafirom sve dok ne ostavi sve (općenito) namaze, na ovome stavu su Šejhu-l-Islam Ibn Tejmijje, rahmetullahi alejhi, s tim da je on dodao: Osoba koja ostavi namaz i bude pozvana od strane vladara (ar. Hakima) da se pokaje i počne obavljati namaz a ona to odbije time biva kafir (nevjernik). Također, on je smatrao da osoba koja ostavlja namaz a ponekada klanja, ukoliko svojim srcem odluči da ostavi potpuno namaz ona svojom unutrašnošću postaje kafir (nevjernik), odnosno postaje nevjernik onim što je između njega i Allaha, azze ve dželle. (Pogledati Medžmu’u Fetava 22/49, 7/615, i Šerh El-Umde 2/94).

Na ovom stavu je i šejh El-Usjemin, rahmetullahi alejhi, shodno riječima: “Ono na što ukazju šerijatski dokazi, odnosno osoba ne postaje nevjernik osim ako ostavi namaz zastalno, tj. ukoliko bi ostavio Podne, Ikindiju, Akšam, Jaciju i Sabah – za takvu osobu kažemo da je kafir (nevjernik), no ako bi pak ostavio jedan ili dva namaza od ovih propisani on time ne bih postao kafir (nevjernik), jer za takvu osobu u jezičkom smislu ne bih mogli kazati da je ostavila namaz potpuno, a Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, je rekao: “Između čovjeka i između Širka ili Kufra je ostavljanje namaza.”

A nije Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ostavljanje jednog namaza, tj. određenog specifičnog namaza (ar. Salatun nego je kazao Ar. Es-Salatu). (Pogledati šerh El-Mumtija 2/26).

Rekao je šejh El-Munedžid, hafizehullahu: “Nisam naišao na pisani govor Šejh El-Usejmina, rahmetullahi alejhi, koji govori o čovjeku koji klanja samo Džumu namaz tj. kakav je njegov propis, no mi smo ga usmenim putem pitali te nam je kazao u nekoliko navrata da je ta osoba Kafir (nevjernik), jer je namaz Džuma samo jedan namaz od trideset i pet namaza tokom sedmice, i za takavu osobu ne može se reći da nije ostavila namaz (čak i u jezičkom smislu) jer klanja od trideset pet namaza samo jedan.”

Kada je riječ o munaficima koji su iz domena Nifaku El-Ekber (velikog nifaka), odnosno oni koji na dunjaluku se predstavljaju (pokazuju) kao da su muslimani a u sebi ( u svojim srcima) skrivaju Kufr (nevjerstvo) – pa oni su gori od mušrika i na lošijem su položaju, te stoga njihova kzna je gora od kazne pripremljene za mušrike a ona je da će biti u najnižim slojevima vatre.
Rekao je Allah, azze ve dželle: “Licemjeri (munafici) će na samom dnu Džehennema biti i ti im nećeš zaštitnika naći.” (Prijevod značenja sura An-Nisa, ajet broj 145).

Ukolikoje riječ o munaficima koji nisu iz domena velikog nifaka, odnosno oni pri sebi imaju tzv. Nifak Ameli (nifak u djelima) kao što je laž, pronevjera emaneta, ne držanje (ne ispunjenje) obećanja, ili pak oni počinioci koji imaju pri sebi nešto od maloga širka (Širku Asgar) kao što je pretvaranje (ar. Rija’) ili pak zaklinjanje nečim mimo Allaha, azze ve dželle… ovakvi počinoci se ne samtraju Kafirima automatski činjenjem navedenih djela, ne izlaze iz kruga Islama, i neće ostati vječno u Džehennemu ako umru na Tewhidu – naprotiv njihov je slučaj kod Allaha ako želi kaznit će ih zbog njihovi grijeha a potom ih uvesti u Džennet na osnovu onoga što je pri njima od Tewhida.

Ili pak da ih Allah iz svoje neizmjerne dobrote uvede u Džennet bez da ih kazni zbog njihovih grijeha i prijestupa kao što se prenosi od imama Buharije (6933) i imama Muslima (1655) u hadisu od Ebu Zerra, radijjallahu anhu, da je kazao: Rekao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem: “…To je bio Džibril koji me se prikazao na toj strani, te mi je kazao: Obraduj svoj Ummet da onaj ko umre ne čineći Širk Allahu (ne pripisujući Mu druga) ući će u Džennet!

Pa sam kazao (Allahov Poslanik): O Džibrile, pa i ako budu činili blud i krali?!

Džibril kaza: Da.

Potom je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, opet kazao: Pa i ako budu činili blud i krali?!

Džibril odgovori: Da.

Na to opet Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, upita: Pa i ako budu činili blud i krali?!

A Džibril opet odgovori: Da, pa i ako budu pili alkohol.” (Hadis bilježe imami Buhari i Muslim).

A Allah najbolje zna!

Safet Suljić
Islamski Univerzitet Riyad